Emre
New member
Plüton'a Gitmek Ne Kadar Sürer? Dokuz Yıllık Yolculuğun İçinden Bir Hikâye
Plüton'a Gitmek Ne Kadar Sürer? Bir Gece Başlayan Uzay Sohbeti
Geçenlerde gece yarısına doğru gökyüzüne bakarken aklıma tuhaf bir soru takıldı: “Şu anda bir uzay aracına binebilseydik ve doğrudan Plüton’a gitseydik, oraya ne zaman varırdık?”
Sorunun cevabını tahmin etmeye çalışırken önce birkaç ay, sonra bir yıl, sonra da birkaç yıl dedim. Yanımdaki arkadaşım Murat güldü.
“Birkaç yıl mı? O kadar mı?”
Telefonundan bir şeyler araştırmaya başladı. Ben de karşısındaki sandalyeye oturup bekledim. Birkaç dakika sonra başını kaldırdı.
“Dokuz yıl.”
“Dokuz yıl mı?”
“Yaklaşık dokuz buçuk yıl. Ama tabii bu, nasıl gittiğine bağlı.”
İşte o anda sıradan bir astronomi sorusu, bizim için küçük bir hikâyeye dönüştü.
Çünkü Plüton’a gitmenin ne kadar sürdüğünü anlamak, yalnızca kilometreleri ve roket hızlarını hesaplamak anlamına gelmiyor. Bunun içinde sabır, teknoloji, insan merakı, yıllarca süren bilimsel hazırlıklar ve hatta “Bir yere ulaşmak için gerçekten ne kadar beklemeye razıyız?” sorusu da var.
O gece konuştuğumuz şeyleri biraz genişletip forumda paylaşmak istedim. Çünkü belki sizin de aklınızdan aynı soru geçmiştir.
Bir Uzay Gemisine Binip Plüton'a Gitseydik
Murat, konuyu hemen pratik tarafından ele aldı.
“Önce şu yanılgıyı düzeltelim,” dedi. “Uzayda düz bir otoyol yok. Dünya’dan çıkıp direksiyon kırarak Plüton’a gidemezsin.”
Haklıydı.
Bir uzay aracının Plüton’a ulaşma süresi; fırlatma hızı, seçilen yörünge, gezegenlerin konumu ve kullanılabilecek kütleçekim manevraları gibi birçok faktöre bağlı.
Bunun en güzel gerçek örneği NASA’nın [url citation]New Horizons görevi.
New Horizons, 19 Ocak 2006’da fırlatıldı ve 14 Temmuz 2015’te Plüton’un yanından geçti. Yani yolculuk yaklaşık 9 yıl 5 ay sürdü. NASA’nın verilerine göre araç, bu süreçte 3,6 milyar milden fazla, yani yaklaşık 5,8 milyar kilometrelik bir yol kat etti.
Murat hesap makinesini açtı.
“Bak,” dedi. “Biz arabayla İstanbul’dan Ankara’ya giderken birkaç saat düşünüyoruz. Burada ise dokuz yıl boyunca yolculuktasın.”
“Üstelik,” diye ekledim, “yolun sonunda durup park etmiyorsun.”
Tam olarak öyle.
New Horizons, Plüton’a iniş yapmadı. Yanından son derece yüksek bir hızla geçti. NASA kayıtlarına göre araç, Plüton’a en yakın geçişinde yüzeyin yaklaşık 12.500 kilometre kadar üstünden geçti.
Yani “Plüton’a gitmek” ile “Plüton’a inmek” aynı şey değil.
Ve insanlı bir görev açısından mesele çok daha karmaşık olurdu.
Dokuz Yıl Beklemek Nasıl Bir Şey Olurdu?
Sohbetimize bu noktada Elif katıldı.
Murat gibi o da mühendislik eğitimi almıştı ama olaylara bakış açısı biraz farklıydı. Murat hemen yakıt, hız ve yörünge hesabına odaklanırken Elif başka bir soru sordu:
“Peki dokuz yıl boyunca insanlar ne hissedecek?”
Murat güldü.
“Uzay gemisinde mi?”
“Hayır. Dünyada kalan insanlar.”
Bu soru bizi susturdu.
Çünkü Plüton yolculuğunu yalnızca bir roketin hikâyesi olarak düşündüğümüzde çok önemli bir kısmını kaçırıyoruz.
Diyelim ki 2030 yılında Plüton’a gitmek üzere bir ekip yola çıktı.
Yola çıktıkları gün Dünya’da onları uğurlayan çocukların bir kısmı henüz ilkokulda olabilir.
Dokuz buçuk yıl sonra araç Plüton’a yaklaşırken o çocuklar üniversiteyi bitirmiş olabilir.
Bazı insanların hayatında evlilikler, boşanmalar, doğumlar, taşınmalar, yeni işler ve kayıplar yaşanabilir.
Dünya değişebilir.
Ama uzay aracı yoluna devam eder.
Elif, “Bence bu yolculuğun en garip tarafı bu,” dedi. “Astronotlar fiziksel olarak uzakta olacak ama duygusal olarak Dünya’daki insanların hayatından da kopmak zorunda kalacaklar.”
Bu cümle, Plüton meselesini bizim için bambaşka bir yere taşıdı.
Murat'ın Haritası, Elif'in İnsanları
Burada özellikle hoşuma giden bir şey oldu.
Murat ve Elif aynı problemi farklı açılardan ele alıyordu.
Murat bir kâğıda yörünge çizdi.
“Şöyle düşün. Önce en uygun fırlatma penceresini bulursun. Sonra aracın hızını ve yakıtını hesaplarsın. Gerekirse başka bir gezegenin kütleçekiminden yararlanırsın. New Horizons, Jüpiter’in kütleçekim yardımını kullandı. Bu manevra yolculuğun süresini ciddi biçimde kısalttı.”
Sonra Elif aynı kâğıdın kenarına küçük bir insan figürü çizdi.
“Ben de bunun yanına şunu yazıyorum: ‘Bu yolculuğu yapacak insanlara ne olacak?’”
Bu noktada ikisinin yaklaşımını “erkekler böyledir, kadınlar şöyledir” şeklinde yorumlamak kolay olurdu. Ama konuşmanın kendisi bunun o kadar basit olmadığını gösteriyordu.
Murat’ın planlama yaklaşımı doğrudan mühendislik deneyiminden geliyordu.
Elif’in insan ilişkilerine dikkat etmesi ise uzun yıllardır ekip yönetmesiyle ilgiliydi.
İkisi de stratejik düşünebiliyordu.
İkisi de empati kurabiliyordu.
Sadece aynı sorunun farklı katmanlarını önce görüyorlardı.
Bence uzay araştırmalarının geleceği için asıl değerli olan da bu.
Bir görevi başarıya ulaştırmak için yalnızca “Nasıl gideriz?” sorusuna değil, “Bunu yaparken insanları nasıl koruruz?” sorusuna da cevap vermek gerekiyor.
Plüton'a Giden İlk Yolcular Aslında İnsan Değildi
Sonra geçmişe döndük.
Plüton’un hikâyesi, insanlığın uzak dünyalara bakma isteğinin ilginç bir örneği.
Plüton 1930 yılında Clyde Tombaugh tarafından keşfedildi. Uzun yıllar boyunca Güneş Sistemi’nin dokuzuncu gezegeni olarak öğretildi.
Çocukken okul kitaplarında onu diğer gezegenlerle aynı sırada görüyorduk.
Merkür.
Venüs.
Dünya.
Mars.
Jüpiter.
Satürn.
Uranüs.
Neptün.
Plüton.
Sonra 2006 geldi.
Plüton’un gezegen sınıflandırması değiştirildi ve “cüce gezegen” olarak tanımlandı.
İnsanların buna gösterdiği tepki ilginçti.
Bazıları bunu yalnızca bilimsel bir sınıflandırma değişikliği olarak gördü.
Bazıları ise çocukluk anılarının değiştirildiğini hissetti.
Plüton'a Gitmek Ne Kadar Sürer? Bir Gece Başlayan Uzay Sohbeti
Geçenlerde gece yarısına doğru gökyüzüne bakarken aklıma tuhaf bir soru takıldı: “Şu anda bir uzay aracına binebilseydik ve doğrudan Plüton’a gitseydik, oraya ne zaman varırdık?”
Sorunun cevabını tahmin etmeye çalışırken önce birkaç ay, sonra bir yıl, sonra da birkaç yıl dedim. Yanımdaki arkadaşım Murat güldü.
“Birkaç yıl mı? O kadar mı?”
Telefonundan bir şeyler araştırmaya başladı. Ben de karşısındaki sandalyeye oturup bekledim. Birkaç dakika sonra başını kaldırdı.
“Dokuz yıl.”
“Dokuz yıl mı?”
“Yaklaşık dokuz buçuk yıl. Ama tabii bu, nasıl gittiğine bağlı.”
İşte o anda sıradan bir astronomi sorusu, bizim için küçük bir hikâyeye dönüştü.
Çünkü Plüton’a gitmenin ne kadar sürdüğünü anlamak, yalnızca kilometreleri ve roket hızlarını hesaplamak anlamına gelmiyor. Bunun içinde sabır, teknoloji, insan merakı, yıllarca süren bilimsel hazırlıklar ve hatta “Bir yere ulaşmak için gerçekten ne kadar beklemeye razıyız?” sorusu da var.
O gece konuştuğumuz şeyleri biraz genişletip forumda paylaşmak istedim. Çünkü belki sizin de aklınızdan aynı soru geçmiştir.
Bir Uzay Gemisine Binip Plüton'a Gitseydik
Murat, konuyu hemen pratik tarafından ele aldı.
“Önce şu yanılgıyı düzeltelim,” dedi. “Uzayda düz bir otoyol yok. Dünya’dan çıkıp direksiyon kırarak Plüton’a gidemezsin.”
Haklıydı.
Bir uzay aracının Plüton’a ulaşma süresi; fırlatma hızı, seçilen yörünge, gezegenlerin konumu ve kullanılabilecek kütleçekim manevraları gibi birçok faktöre bağlı.
Bunun en güzel gerçek örneği NASA’nın [url citation]New Horizons görevi.
New Horizons, 19 Ocak 2006’da fırlatıldı ve 14 Temmuz 2015’te Plüton’un yanından geçti. Yani yolculuk yaklaşık 9 yıl 5 ay sürdü. NASA’nın verilerine göre araç, bu süreçte 3,6 milyar milden fazla, yani yaklaşık 5,8 milyar kilometrelik bir yol kat etti.
Murat hesap makinesini açtı.
“Bak,” dedi. “Biz arabayla İstanbul’dan Ankara’ya giderken birkaç saat düşünüyoruz. Burada ise dokuz yıl boyunca yolculuktasın.”
“Üstelik,” diye ekledim, “yolun sonunda durup park etmiyorsun.”
Tam olarak öyle.
New Horizons, Plüton’a iniş yapmadı. Yanından son derece yüksek bir hızla geçti. NASA kayıtlarına göre araç, Plüton’a en yakın geçişinde yüzeyin yaklaşık 12.500 kilometre kadar üstünden geçti.
Yani “Plüton’a gitmek” ile “Plüton’a inmek” aynı şey değil.
Ve insanlı bir görev açısından mesele çok daha karmaşık olurdu.
Dokuz Yıl Beklemek Nasıl Bir Şey Olurdu?
Sohbetimize bu noktada Elif katıldı.
Murat gibi o da mühendislik eğitimi almıştı ama olaylara bakış açısı biraz farklıydı. Murat hemen yakıt, hız ve yörünge hesabına odaklanırken Elif başka bir soru sordu:
“Peki dokuz yıl boyunca insanlar ne hissedecek?”
Murat güldü.
“Uzay gemisinde mi?”
“Hayır. Dünyada kalan insanlar.”
Bu soru bizi susturdu.
Çünkü Plüton yolculuğunu yalnızca bir roketin hikâyesi olarak düşündüğümüzde çok önemli bir kısmını kaçırıyoruz.
Diyelim ki 2030 yılında Plüton’a gitmek üzere bir ekip yola çıktı.
Yola çıktıkları gün Dünya’da onları uğurlayan çocukların bir kısmı henüz ilkokulda olabilir.
Dokuz buçuk yıl sonra araç Plüton’a yaklaşırken o çocuklar üniversiteyi bitirmiş olabilir.
Bazı insanların hayatında evlilikler, boşanmalar, doğumlar, taşınmalar, yeni işler ve kayıplar yaşanabilir.
Dünya değişebilir.
Ama uzay aracı yoluna devam eder.
Elif, “Bence bu yolculuğun en garip tarafı bu,” dedi. “Astronotlar fiziksel olarak uzakta olacak ama duygusal olarak Dünya’daki insanların hayatından da kopmak zorunda kalacaklar.”
Bu cümle, Plüton meselesini bizim için bambaşka bir yere taşıdı.
Murat'ın Haritası, Elif'in İnsanları
Burada özellikle hoşuma giden bir şey oldu.
Murat ve Elif aynı problemi farklı açılardan ele alıyordu.
Murat bir kâğıda yörünge çizdi.
“Şöyle düşün. Önce en uygun fırlatma penceresini bulursun. Sonra aracın hızını ve yakıtını hesaplarsın. Gerekirse başka bir gezegenin kütleçekiminden yararlanırsın. New Horizons, Jüpiter’in kütleçekim yardımını kullandı. Bu manevra yolculuğun süresini ciddi biçimde kısalttı.”
Sonra Elif aynı kâğıdın kenarına küçük bir insan figürü çizdi.
“Ben de bunun yanına şunu yazıyorum: ‘Bu yolculuğu yapacak insanlara ne olacak?’”
Bu noktada ikisinin yaklaşımını “erkekler böyledir, kadınlar şöyledir” şeklinde yorumlamak kolay olurdu. Ama konuşmanın kendisi bunun o kadar basit olmadığını gösteriyordu.
Murat’ın planlama yaklaşımı doğrudan mühendislik deneyiminden geliyordu.
Elif’in insan ilişkilerine dikkat etmesi ise uzun yıllardır ekip yönetmesiyle ilgiliydi.
İkisi de stratejik düşünebiliyordu.
İkisi de empati kurabiliyordu.
Sadece aynı sorunun farklı katmanlarını önce görüyorlardı.
Bence uzay araştırmalarının geleceği için asıl değerli olan da bu.
Bir görevi başarıya ulaştırmak için yalnızca “Nasıl gideriz?” sorusuna değil, “Bunu yaparken insanları nasıl koruruz?” sorusuna da cevap vermek gerekiyor.
Plüton'a Giden İlk Yolcular Aslında İnsan Değildi
Sonra geçmişe döndük.
Plüton’un hikâyesi, insanlığın uzak dünyalara bakma isteğinin ilginç bir örneği.
Plüton 1930 yılında Clyde Tombaugh tarafından keşfedildi. Uzun yıllar boyunca Güneş Sistemi’nin dokuzuncu gezegeni olarak öğretildi.
Çocukken okul kitaplarında onu diğer gezegenlerle aynı sırada görüyorduk.
Merkür.
Venüs.
Dünya.
Mars.
Jüpiter.
Satürn.
Uranüs.
Neptün.
Plüton.
Sonra 2006 geldi.
Plüton’un gezegen sınıflandırması değiştirildi ve “cüce gezegen” olarak tanımlandı.
İnsanların buna gösterdiği tepki ilginçti.
Bazıları bunu yalnızca bilimsel bir sınıflandırma değişikliği olarak gördü.
Bazıları ise çocukluk anılarının değiştirildiğini hissetti.